Αποθήκες με θυρίδες συλλογής και διαλογής αλατιού. Κανάλι εισροής θαλασσινού νερού για πλημμυρισμό του έλους. Η Αλυκή αναφέρεται ήδη από τους προεπαναστατικούς χαρτογράφους. Το λιθόκτιστο συγκρότημα με δίρριχτη στέγη κεραμιδιών και πυργίσκο με γραφεία επιστάτη εκτιμάται ότι κτίστηκε κατά την περιόδο της Ηγεμονίας Σάμου κατά το δεύτερο μισό του 19ου αιώνα. Διέθετε τυπικές εγκάρσιες "θυρίδες" διαλογής του συλλεγόμενου αλατιού. Σώζεται σε ερειπιώδη κατάσταση χωρίς τη στέγη.
Η χρήση της Αλυκής για παραγωγή αλατιού, χρονολογείται τουλάχιστον από τον 16ο μ.χ. αιώνα, ίσως να χρησιμοποιούνταν και κατά την αρχαιότητα. Η εκμετάλλευση της όμως σταμάτησε, πιθανόν κατά το τέλος του 18ου μ.χ. αιώνα. Το 1859 στην Γ.Σ. της Ηγεμονικής Σαμιακής Βουλής, κατατίθεται πρόταση για την επαναξιοποίηση της “αρχαίας αλυκής”, προκειμένου να καλύψει τις ανάγκες του νησιού σε αλάτι, και επιπλέον να αποτελέσει έσοδο για το γενικό ταμείο της Σάμου. Η πρόταση έγινε δεκτή παμψηφεί και το 1863 υπογράφεται εξαετές συμβόλαιο μεταξύ της Σαμιακής Βουλής και του Μ. Καψάλη, που ενοικίασε την Αλυκή. Η παραγωγή και η πώληση του προϊόντος ελέγχοταν αυστηρά. Επιτρέπονταν η πώληση του αλατιού, μόνο μέσα στο νησί. Για πωλήσεις μεγάλων ποσοτήτων απαιτούνταν άδεια από την Σαμιακή Βουλή και για τις μικρότερες, άδεια του οικείου δημάρχου. Παρά τον αυστηρό έλεγχο, υπήρχε μεγάλο λαθρεμπόριο αλατιού προς την Μικρά Ασία και έτσι το 1895 η Σαμιακή Βουλή, προκειμένου να το ελέγξει, υπογράφει πενταετές ανανεούμενο συμβόλαιο για την ενοικίαση της Αλυκής στη Διεύθυνση Δημοσίου Οθωμανικού Χρέους (της οθωμανικής κυβέρνησης), με μίσθωμα 150.000 γρόσια ετησίως (ετήσιος αποδοχές δασκάλου, περίπου 2.000 γρόσια ). Στο συμβόλαιο υπήρχε όρος που υποχρέωνε την εταιρεία να προσλαμβάνει υπαλλήλους και εργάτες από το νησί, ενώ τεχνικοί και ελεγκτές μπορούσαν να είναι και από άλλα μέρη. Κατά την μεταβατική περίοδο της ενώσεως της Σάμου με την Ελλάδα (1912), η προσωρινή Κυβέρνηση του νησιού, το 1913 προβαίνει στην κατάληψη της αλυκής, λόγω της καθυστέρησης οφειλόμενων ενοικίων, από την Διεύθυνση Δημοσίου Οθωμανικού Χρέους, γεγονός που πάγωσε την παραγωγή αλατιού. Τα επόμενα χρόνια, με την ολοκλήρωση της ενώσεως με την Ελλάδα, η Αλυκή εντάσσεται στην δημόσια περιουσία του Ελληνικού κράτους και το καθεστώς της ρυθμίζεται σύμφωνα με τους νόμους του. Στις 7 Μαρτίου 1915, με βασιλικό διάταγμα, ορίζεται ότι η μεταφορά, η διαχείριση και η πώληση του άλατος στην Αλυκή της Σάμου, μπορεί να ανατεθεί σε εργολάβους, ενώ παράλληλα την εντάσσει στο μονοπώλιο άλατος, όπως ίσχυε και για τις υπόλοιπες Αλυκές της Ελλάδας. Οι εισπράξεις του μονοπωλίου άλατος, μαζί με των μονοπωλίων πετρελαίου, παιγνίων, πυρείων, τσιγαρόχαρτου και σμύριδας Νάξου, προορίζονταν για την αποπληρωμή του λεγόμενου “δανείου μονοπωλίων” που είχε συνάψει το 1887, το Ελληνικό Κράτος με την Comptoir d’Escompte de Paris, με διάρκεια 75 χρόνια. Η σύμβαση του δανείου επέτρεπε στους δανειστές την σύσταση ανώνυμης εταιρείας η οποία ήταν επιφορτισμένη με τη διοίκηση των μονοπωλίων που είχαν παραχωρηθεί ως εγγύηση του δανείου. Το 1916 προκηρύσσεται πλειοδοτική δημοπρασία, την οποία κερδίζει ο Δημήτριος Χατζηβασιλείου, που πλειοδότησε με 19 δραχμές ανά χίλιες οκάδες (=1.283 κιλά) άλατος, σύμφωνα με άρθρο της εφημερίδας ΑΙΓΑΙΟΝ φ. 319/21-3-1916. Η μέση ετήσια παραγωγή αλατιού της Αλυκής κατά τα έτη 1919 – 1931, ήταν 1.900 τόννοι, το 2,5% του αλατιού της Ελλάδα, με μικρότερη το 1919, 1.003 τόνους, και μεγαλύτερη το 1929, 2.042 τόνους. Η λειτουργία της Αλυκής σταμάτησε το 1965, αφού κρίθηκε οικονομικά ασύμφορη η παραγωγή του αλατιού και το 1982 κλείνει οριστικά, με την κατάργηση και της τελευταίας θέσης εργασίας του φύλακα. Έκτοτε ανέλαβε η φύση την ανάπλαση της Αλυκής, προσφέροντας μας έναν πλούσιο υδροβιότοπο, σπάνιο για τα δεδομένα των νησιών του Αιγαίου.
Πηγή: Υδροβιότοπος της Αλυκής
Αν χρησιμοποιήσετε πληροφορίες και στοιχεία που περιέχονται στις ιστοσελίδες vidarchives.gr, vidaomada.gr, vida-omada.blogspot.com και στο συνοδευτικό χάρτη παρακαλούμε πολύ να χρησιμοποιήσετε τις ακόλουθες αναφορές:
ΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗ ΑΝΑΦΟΡΑ
Βακαλοπούλου Μ., Δανιήλ Μ., Λαμπρόπουλος Χ., Φασουράκης Η. (επιμ.), 2017, Βιομηχανικά Δελτία Απογραφής (www.vidarchives.gr).
ΓΙΑ ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΥΓΚΕΚΡΙΜΕΝΟΥ ΔΕΛΤΙΟΥ
Νίκος Μπελαβίλας, ΑΛΥΚΕΣ ΜΥΚΑΛΗΣ ΣΑΜΟΥ, στο Βακαλοπούλου Μ., Δανιήλ Μ., Λαμπρόπουλος Χ.,
Φασουράκης Η. (επιμ.), 2017, Βιομηχανικά Δελτία Απογραφής (www.vidarchives.gr/reports/2018_12_728).
Στείλτε μας σχόλια / παρατηρήσεις