ΤΥΠΟΣ

Εγκατάσταση

ΚΛΑΔΟΙ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ

Μεταλλεία

ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΜΝΗΜΕΙΟΥ

Πολιτιστική Χρήση

ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΕΞΟΠΛΙΣΜΟΥ

Διασώζεται

ΚΑΘΕΣΤΩΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ

Διατηρητέο

ΚΑΤΑΓΡΑΦΕΑΣ

Μαριλένα Βακαλοπούλου

ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ

Φωκίδας

ΠΕΡΙΟΧΗ

Παρνασσός

ΣΥΝΤΕΤΑΓΜΕΝΕΣ

38.6322780, 22.3717500

ΠΑΡΟΧΟΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΣ

ΒιΔΑ/VIdA

ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΧΡΗΣΗΣ

Creative Commons

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ

Η Ανώνυμος Εταιρεία Μεταλλείων (ΑΕΜ) «Βωξίται Παρνασσού» συνδέεται με την ιστορική εξέλιξη της εκμετάλλευσης βωξίτη στη ζώνη Παρνασσού–Γκιώνας, μια από τις σημαντικότερες βωξιτικές περιοχές της Ελλάδας. Η ζώνη αυτή αποτέλεσε πεδίο εντατικών μεταλλευτικών δραστηριοτήτων, με υπόγειες και επιφανειακές μεθόδους εκμετάλλευσης, καθώς και με ανάπτυξη υποστηρικτικών υποδομών (μεταλλεία, εγκαταστάσεις, μεταφορές, εμπλουτισμός/εξαγωγή).​

Σύμφωνα με την αναλυτική ιστορική αποτύπωση που δημοσιεύεται στην «Αλκυών», κατά την περίοδο 1934–1937 η εταιρεία απέκτησε δικαιώματα οριστικής παραχώρησης σε 57 μεταλλεία συνολικής έκτασης 453.760 στρεμμάτων, εκ των οποίων σημαντικό τμήμα στη Φωκίδα (με αναφορά σε επιμέρους περιοχές/τοπωνύμια). Η ίδια πηγή αναφέρει ότι την περίοδο 1937–1938 αποκτήθηκε πλήρης και αποκλειστική κυριότητα/νομή/κατοχή σε εννέα χώρους συνολικής έκτασης 499.593 τ.μ., οι οποίοι απαλλοτριώθηκαν αναγκαστικά υπέρ της εταιρείας βάσει μεταλλευτικών νόμων για τις ανάγκες λειτουργίας και εκμετάλλευσης των μεταλλείων (με ρητή αναφορά ότι οι χώροι αυτοί βρίσκονται στη Φωκίδα και παρατίθενται ενδεικτικές θέσεις). Επιπλέον, για την περίοδο 1936–1939 καταγράφεται αγορά/απόκτηση πλήρους κυριότητας σε 14 κτήματα στη Φωκίδα (Τοπόλια, Κολοβάτες, Ιτέα, Αποστολιά) συνολικής έκτασης 20.870 τ.μ.​

Κατά την Κατοχή, η «Αλκυών» αναφέρει ότι τον Ιούνιο 1941 πραγματοποιήθηκε πώληση δικαιωμάτων/περιουσιακών στοιχείων της ΑΕΜ «Βωξίται Παρνασσού» σε γερμανικό φορέα, ενώ μετά τον πόλεμο τα πωληθέντα αναφέρονται ως «εχθρική περιουσία» που περιήλθε στο Ελληνικό Δημόσιο. Στη συνέχεια, η ίδια πηγή τεκμηριώνει την πορεία προς μεταπολεμική επαναδραστηριοποίηση μέσω μίσθωσης: αναφέρεται ότι στις 4/1/1956 υπογράφεται μισθωτήριο συμβόλαιο (29195/4-1-56) μεταξύ της ΑΕΜ «Βωξίται Παρνασσού» και του Ελληνικού Δημοσίου, κατόπιν δημοπρασίας, για τη μίσθωση του δικαιώματος αναζήτησης και εκμετάλλευσης βωξίτη και λοιπών μετάλλων σε συγκεκριμένες ζώνες. Στο πλαίσιο αυτής της μίσθωσης παρατίθενται και εκτιμήσεις αποθεμάτων: για τη Ζώνη «Α» 5.730.000 τόνοι και για τη Ζώνη «Β» 9.700.000 τόνοι (σύνολο 14.800.000 τόνοι), ως «βέβαια–πιθανά» αποθέματα βωξίτη και εκμεταλλεύσιμα υπό ομαλές συνθήκες, όπως καταγράφονται στο σχετικό κείμενο.​

Παράλληλα, ακαδημαϊκή εργασία που είναι καταχωρισμένη στο αποθετήριο Anaktisis (Παν. Δυτικής Μακεδονίας) συγκεντρώνει στοιχεία για τα βωξιτικά κοιτάσματα της ζώνης Παρνασσού–Γκιώνας και επιχειρεί ανασκόπηση των εταιρειών εκμετάλλευσης, με αναφορές σε ιστορία, εξέλιξη εκμετάλλευσης, παραγωγή, αποθέματα, εξαγωγή/εμπλουτισμό και μεθόδους (υπόγειες/επιφανειακές), καθώς και σε θέματα περιβάλλοντος και πολιτικών αποκατάστασης. Η συγκεκριμένη εργασία λειτουργεί ως δευτερογενές τεκμηριωτικό υπόβαθρο για τη βιομηχανική ιστορία της περιοχής και για τον τρόπο που οι εξορυκτικές δραστηριότητες συνδέθηκαν με οικονομικές, τεχνικές και περιβαλλοντικές παραμέτρους στη ζώνη Παρνασσού–Γκιώνας.

Στο πλαίσιο της υπόγειας εκμετάλλευσης, διανοίχθηκαν στοές, μεταξύ των οποίων και η Στοά 850, της οποίας η ονομασία παραπέμπει, κατά τη μεταλλευτική πρακτική, στο υψόμετρό της από την επιφάνεια της θάλασσας και βρίσκεται στην περιοχή της Γκιώνας. Η λειτουργία της στοάς 850 σταμάτησε το 1972, όταν το συγκεκριμένο κοίτασμα «εξοφλήθηκε» (εξαντλήθηκε) και η στοά έκλεισε. Μετά από μακρά περίοδο αδράνειας, η στοά αποκαταστάθηκε και εντάχθηκε σε ένα πρόγραμμα ανάδειξης της μεταλλευτικής κληρονομιάς: η δημιουργία του Μεταλλευτικού Πάρκου Φωκίδας “Vagonetto” ξεκίνησε το 1998 και ο χώρος λειτουργεί για το κοινό από τον Σεπτέμβριο του 2003, προσφέροντας οργανωμένη εμπειρία επίσκεψης/ξενάγησης που αναδεικνύει τον κόσμο των μεταλλωρύχων, τις τεχνικές εξόρυξης και τον ρόλο του βωξίτη στην οικονομία της περιοχής.

Η επίσκεψη περιλαμβάνει μετακίνηση με “vagonetto” (το τρενάκι μεταφοράς μεταλλεύματος) και ερμηνευτική ξενάγηση στα στάδια της εξόρυξης, στις συνθήκες εργασίας και στα τεχνικά μέσα που χρησιμοποιήθηκαν διαχρονικά. Η περίπτωση του Vagonetto είναι σημαντική για τη βιομηχανική κληρονομιά της Στερεάς Ελλάδας, καθώς μετατρέπει ένα τμήμα ανενεργού μεταλλευτικού έργου σε υποδομή εκπαίδευσης/μνήμης και σε πολιτιστικό πόρο, συνδέοντας το τοπίο, τη γεωλογία και την εργασία με τη σύγχρονη εμπειρία του επισκέπτη.

BINTEO

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ

ΑΝΑΦΟΡΑ

Αν χρησιμοποιήσετε πληροφορίες και στοιχεία που περιέχονται στις ιστοσελίδες vidarchives.gr, vidaomada.gr, vida-omada.blogspot.com και στο συνοδευτικό χάρτη παρακαλούμε πολύ να χρησιμοποιήσετε τις ακόλουθες αναφορές:

ΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗ ΑΝΑΦΟΡΑ
Βακαλοπούλου Μ., Δανιήλ Μ., Λαμπρόπουλος Χ., Φασουράκης Η. (επιμ.), 2017, Βιομηχανικά Δελτία Απογραφής (www.vidarchives.gr).

ΓΙΑ ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΥΓΚΕΚΡΙΜΕΝΟΥ ΔΕΛΤΙΟΥ
Μαριλένα Βακαλοπούλου, ΑΕΜ «ΒΩΞΙΤΑΙ ΠΑΡΝΑΣΣΟΥ», στο Βακαλοπούλου Μ., Δανιήλ Μ., Λαμπρόπουλος Χ., Φασουράκης Η. (επιμ.), 2017, Βιομηχανικά Δελτία Απογραφής (www.vidarchives.gr/reports/2026_02_3104).

Στείλτε μας σχόλια / παρατηρήσεις

{{ errors[0] }}

{{ errors[0] }}

{{ errors[0] }}
Σε ευχαριστούμε πολύ, το σχόλιό σας έχει καταχωρηθεί με επιτυχία!
Xρησιμοποιούμε cookies για να διασφαλίσουμε την εύρυθμη λειτουργία του site και την καλύτερη εμπειρία χρήσης