Η σιδηροδρομική γέφυρα του Γοργοποτάμου, στον κύριο άξονα του ελληνικού σιδηροδρομικού δικτύου (Αθήνα–Θεσσαλονίκη), αποτελεί εμβληματικό τεχνικό έργο μεταφορών και ταυτόχρονα μνημείο νεότερης ιστορίας. Η γέφυρα συνδέθηκε καθοριστικά με την επιχείρηση δολιοφθοράς «Harling» και την ανατίναξή της τη νύχτα 25 προς 26 Νοεμβρίου 1942, γεγονός που καταγράφεται άμεσα και σε υπηρεσιακό τηλεγράφημα της 26/11/1942, με το οποίο ενημερώνονται οι αρμόδιες υπηρεσίες για την κατάρρευση δύο τόξων/τμημάτων και για τη διακοπή της συγκοινωνίας.
Το κείμενο του ΟΣΕ (όπως παρατίθεται στο δημοσίευμα) φωτίζει τις «σιδηροδρομικές πτυχές» του γεγονότος, εντάσσοντας το σαμποτάζ στο πλαίσιο των μεταφορών της περιόδου και στη στρατηγική σημασία του άξονα Βαλκάνια–Ελλάδα, καθώς και στις προσπάθειες αναβάθμισης και ενίσχυσης της γραμμής από τις δυνάμεις κατοχής (π.χ. πρόγραμμα “VIADUKT I”). Περιγράφεται επίσης η οργάνωση της επιχείρησης και η συμμετοχή ελληνικών αντιστασιακών δυνάμεων (ΕΛΑΣ/ΕΔΕΣ) μαζί με ομάδα Βρετανών σαμποτέρ (SOE), καθώς και τεχνικές λεπτομέρειες της τοποθέτησης εκρηκτικών και των εκρήξεων που προκάλεσαν την καταστροφή τμημάτων της γέφυρας.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τη βιομηχανική/τεχνική ιστορία έχει η ενότητα που αφορά την επισκευή της γέφυρας μετά την ανατίναξη: αναφέρεται ότι την αποκατάσταση ανέλαβε ο γερμανικός 117ος Λόχος Σιδηροδρομικών Έργων, ότι κατασκευάστηκαν προσωρινοί ξύλινοι πυλώνες σε αντικατάσταση κατεστραμμένου μεταλλικού στοιχείου, οργανώθηκαν συνεργεία και μεταφέρθηκαν ειδικά υλικά/γερανοί, ενώ η (προσωρινή) επισκευή ολοκληρώθηκε μέσα σε 40 ημέρες και η γέφυρα επανήλθε σε κυκλοφορία στις αρχές Ιανουαρίου 1943. Στο ίδιο τεκμήριο καταγράφονται και οι άμεσες/έμμεσες επιπτώσεις της διακοπής της σιδηροδρομικής κυκλοφορίας και της μεταφόρτωσης φορτίων μέσω εναλλακτικών λιμανιών, καθώς και η βαρύτητα της γέφυρας ως κρίσιμου κόμβου logistics κατά την περίοδο της Κατοχής.
Αν χρησιμοποιήσετε πληροφορίες και στοιχεία που περιέχονται στις ιστοσελίδες vidarchives.gr, vidaomada.gr, vida-omada.blogspot.com και στο συνοδευτικό χάρτη παρακαλούμε πολύ να χρησιμοποιήσετε τις ακόλουθες αναφορές:
ΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗ ΑΝΑΦΟΡΑ
Βακαλοπούλου Μ., Δανιήλ Μ., Λαμπρόπουλος Χ., Φασουράκης Η. (επιμ.), 2017, Βιομηχανικά Δελτία Απογραφής (www.vidarchives.gr).
ΓΙΑ ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΥΓΚΕΚΡΙΜΕΝΟΥ ΔΕΛΤΙΟΥ
Μαριλένα Βακαλοπούλου, ΣΙΔΗΡΟΔΡΟΜΙΚΗ ΓΕΦΥΡΑ ΓΟΡΓΟΠΟΤΑΜΟΥ, στο Βακαλοπούλου Μ., Δανιήλ Μ., Λαμπρόπουλος Χ.,
Φασουράκης Η. (επιμ.), 2017, Βιομηχανικά Δελτία Απογραφής (www.vidarchives.gr/reports/2026_02_3106).
Στείλτε μας σχόλια / παρατηρήσεις