Το λιοτρίβι αυτό βρίσκεται στα Φούτια (Αγια-Σοφιά) στην ομώνυμη θέση Κατσανέικα. Μπορεί κάποιος να το επισκεφτεί, πηγαίνοντας στην Αγια-Σοφιά και ακολουθώντας τον αγροτικό δρόμο μετά το χωριό, στρίβοντας δεξιά στην πρώτη διασταύρωση, θα το συναντήσει μπροστά του. Είναι ένα από τα παλαιότερα ελαιοτριβεία της περιοχής που ανήκε σε κάποιον Κατσανό (όπως και όλη η περιοχή) εξ΄ ου και το όνομα Κατσανέικα. Αφού πρώτα περιήλθε στα χέρια του Καπιτσίνη, κατέληξε στο Γιώργο Αμπέρτο, εν συνεχεία στα παιδιά του, Γρηγόρη και Βαγγέλη και σήμερα στους κληρονόμους τους. Μάλιστα ο Βαγγέλης Αμπέρτος έμενε για χρόνια στο διπλανό σπιτάκι όπου εκεί γεννήθηκαν και μεγάλωσαν τα 7 παιδιά του και στο οποίο έζησε ως το θάνατό του. Ήταν ένα μεγάλο κτίριο, το μεγαλύτερο και ίσως το παλαιότερο της περιοχής, που το ισόγειό του το χρησιμοποιούσαν ως εργοστάσιο και τον όροφο σαν αποθήκες των ελιών και σαν κατάλυμα των εργαζομένων, που κατάγονταν από διάφορα μακρινά μέρη. Είχε 3 βόλια που τα κινούσε ένα άλογο. Το νερό που χρησιμοποιούσαν για τα τσαντίλια, το μετέφεραν είτε απ' την πηγή Ραμάκη, λίγα μέτρα πιο πάνω και προς την πλευρά του ρέματος, ή από την πηγή Μπραήμαγα που ήταν πιο μακριά, κοντά στην Αγια-Σοφιά. Έχω ακούσει πολλές δραματικές ιστορίες από ανθρώπους που είχαν εργαστεί εκεί, όπως του Παναγιώτη Σγαρδέλη (Κρίθαρη) απ' τα Κουλέντια και του Χρήστου Κλινάκη, του οποίου ο πατέρας εργαζόταν εκεί στα χρόνια της Κατοχής κι έπρεπε τους χειμωνιάτικους μήνες, απ' τα Καντήλια όπου διέμεναν και σε καθημερινή βάση να διασχίζει το Μεγάλο Ρέμα με κίνδυνο και της ζωής του ακόμη, γιατί τις πιο πολλές φορές το ποτάμι (ιδίως το Χειμώνα) ήταν φουσκωμένο κι επικίνδυνο. Από εκεί επίσης διερχόταν και το κύριο μονοπάτι: Αϊ Σοφιάς - Καντήλια - Αγίου Στεφάνου - Μονεμβασιάς. Απέναντι (στα Παπαζογλέικα) έμενε για χρόνια η χήρα Μιχαλοπετρού (απ' τα Λιρά) που μάλιστα εκεί ανάστησε και τα εγγόνια της όταν τα πήρε κοντά της μετά το θάνατο της κόρης της, που είχε παντρευτεί τον Κουρκούλη (Πλο) από την Αγια-Σοφιά. Απίστευτες είναι οι ιστορίες που μου είχε διηγηθεί ο έγγονός της, Παναγιώτης Κουρκούλης (Δίας) που για να ζήσουν έπρεπε να μεταβαίνει σχεδόν καθημερινά με το γάιδαρό του στη Μονεμβάσια, για να πουλήσει τα ξύλα που έκοβε από τη γύρω δασική έκταση σε ηλικία 12 ετών. Απέναντι απ΄ τα Κατσανέικα και πάνω απ' το Μεγάλο Ρέμα είναι το κτήμα "Του Παπά τα Καντήλια", που ανήκε στον Παπαγιάννη και πιο δίπλα του αδερφού του (Αντώνη Τσιγκούνη) τα σπίτια των οποίων διασώζονται ακόμη. Στα σπίτια αυτά έμεναν οι ίδιοι οι κάτοχοί τους, τους χειμερινούς κυρίως μήνες, οργώνοντας τα χωράφια και μαζεύοντας τις ελιές τους. Τα χρόνια μετά το 1950 πήγαιναν στο κατώι του Παπαγιάννη τα πρόβατά τους πολλοί κτηνοτρόφοι, αφού εκεί δίπλα υπήρχε και άφθονο νερό που κατέβαζε το Μεγάλο Ρέμα. Απ' αυτούς, θυμήθηκα το Λουκά Αρώνη, το θείο μου Χρήστο Αργείτη και τελευταία το Χρήστο Κοντάκο (Σαργκάνη). Εκεί δίπλα, βρίσκεται και το παλιό εκκλησάκι, Αϊ Θανάσης. Επίσης απέναντι απ' τα Καντήλια (κοντά στα Παπαζογλέικα) προς Μπουμπουτσέλια, βρίσκεται και το άλλο αγαπημένο των Φουτιανών εκκλησάκι, ο Αϊ Γιαννάκης, το οποίο γιορτάζει στις 29 Αυγούστου και οι συγχωριανοί μου το τιμούν δεόντως με την παρουσία τους έως και σήμερα. Μάλιστα τα πρώτα χρόνια έθαβαν εκεί και τους νεκρούς της γύρω περιοχής, όπως και τη γιαγιά του Χρήστου Κλινάκη που πέθανε στα Καντήλια, στα οποία ζούσαν για χρόνια. Μία περιοχή με πλούσια ιστορία που πρέπει να γνωρίσουν οι νεότεροι, όπου εκεί έζησαν και δούλεψαν σκληρά τόσο στο εργοστάσιο όσο και στα γύρω κτήματά τους, πολλοί άνθρωποι προκειμένου να επιβιώσουν και στην οποία πολλοί άφησαν ακόμη και τα κόκαλά τους. Από εκεί πέρασαν χιλιάδες άνθρωποι, διαβαίνοντας το κεντρικό μονοπάτι: Αϊ Σοφιά - Κατσανέικα - Καντήλια - Αϊ Στέφανο - Μονεμβασιά. Σήμερα περνώντας κάποιος απ' τα Κατσανέικα θα αντικρίσει μέσα από τα κενά των ανοιγμένων πλέον τοιχίων και των ανοιχτών παραθύρων του ερειπωμένου κτιρίου μόνο τα βόλια, το πιεστήριο και κάποια άλλα εξαρτήματά του, για να θυμίζουν στον επισκέπτη την παλιά μοναδική αρχιτεκτονική ομορφιά του, τους καθημερινούς αγώνες μέσα σ' αυτό, τόσο των εργαζομένων όσο και των ιδιοκτητών του για επιβίωση, αλλά και τη μοναδική αίγλη, ομορφιά και δόξα όλης αυτής της περιοχής ΚΑΤΣΑΝΕΙΚΑ.
Αν χρησιμοποιήσετε πληροφορίες και στοιχεία που περιέχονται στις ιστοσελίδες vidarchives.gr, vidaomada.gr, vida-omada.blogspot.com και στο συνοδευτικό χάρτη παρακαλούμε πολύ να χρησιμοποιήσετε τις ακόλουθες αναφορές:
ΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗ ΑΝΑΦΟΡΑ
Βακαλοπούλου Μ., Δανιήλ Μ., Λαμπρόπουλος Χ., Φασουράκης Η. (επιμ.), 2017, Βιομηχανικά Δελτία Απογραφής (www.vidarchives.gr).
ΓΙΑ ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΥΓΚΕΚΡΙΜΕΝΟΥ ΔΕΛΤΙΟΥ
Βαγγέλης Χαρίτος, ΛΙΟΤΡΙΒΙ ΚΑΤΣΑΝΟΥ (ΚΑΤΣΑΝΕΪΚΑ), στο Βακαλοπούλου Μ., Δανιήλ Μ., Λαμπρόπουλος Χ.,
Φασουράκης Η. (επιμ.), 2017, Βιομηχανικά Δελτία Απογραφής (www.vidarchives.gr/reports/2026_04_3131).
Στείλτε μας σχόλια / παρατηρήσεις